E-Ticaretin Göz Alıcı Konforu, Lojistiği Zorluyor: İade Ekonomisi Büyüyor
Günümüzün dijitalleşen dünyasında, tek bir tıkla yapılan alışverişin sunduğu kolaylık, e-ticaretin vazgeçilmez bir parçası haline geldi. Ancak bu konforun ardında, hem işletmeler hem de gezegenimiz için önemli zorluklar barındıran devasa bir lojistik operasyon yatıyor. Yaşar Üniversitesi Lojistik Yönetimi Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Melisa Özbiltekin Pala, hızla yükselişe geçen ‘İade Ekonomisi’nin getirdiği maliyet ve çevresel etkileri mercek altına aldı.
İade Süreçleri, Üretim Maliyetini Bile Aşabiliyor
Dr. Pala’nın dikkat çektiği önemli bir nokta, birçok üründe iade sürecinin, ürünün tek birim üretim maliyetinden daha yüksek bir operasyonel yük anlamına gelmesi. Bu durum, bazı işletmeleri iade edilen ürünleri tekrar satışa sunmak yerine imha etme noktasına getirebiliyor. Çevrim içi alışverişin hayatımızdaki yerinin artmasıyla birlikte, tüketiciler için büyük bir kolaylık olan iade işlemleri, lojistik sektörü için giderek karmaşıklaşan bir sınav haline geliyor.
Özellikle giyim sektöründe gözlenen yüksek iade oranları, ‘Tersine Lojistik’ kavramını daha da ön plana çıkarıyor. Dr. Melisa Özbiltekin Pala, masum görünen bir iade işleminin, ürünün üretim maliyetini aşan operasyonel giderlere ve önemli bir karbon ayak izine yol açabildiğini vurgulayarak, bu süreçlerin etkin bir şekilde yönetilmesi gerektiğini belirtiyor.
Tek Bir İadenin Ardındaki Karmaşık Lojistik Ağ
Bir ürünün müşteriden geri alınıp depoya ulaşması, aslında çok katmanlı bir operasyonu tetikliyor. Toplama, taşıma, kalite kontrol, yeniden paketleme ve stoklama gibi aşamalar, bu sürecin temelini oluşturuyor. Dr. Pala, bu karmaşık sürecin maliyet boyutunu şu şekilde açıklıyor: “Bir kazağın üretim aşaması, genellikle ölçek ekonomileri sayesinde daha uygun maliyetliyken; iade edilen bir ürün için gerçekleştirilen adımlar, tekil olarak çok daha pahalıya mal olabiliyor. Bu nedenle bazı firmalar, iade edilen ürünleri yeniden satışa hazırlama zahmetine katlanmak yerine imha etmeyi tercih edebiliyor.”
Görünmeyen Karbon Yükü: ‘Uyar mı?’ Sorusu Çevreyi Tehdit Ediyor
Tüketicilerin en sık başvurduğu iade nedenlerinden biri olan beden uyuşmazlığı, kontrolsüz bir şekilde yönetildiğinde ciddi çevresel sorunlara yol açabiliyor. Dr. Pala, tüketicinin ‘uymazsa geri gönderirim’ rahatlığının ardında yatan görünmeyen karbon ayak izine dikkat çekiyor. Bir ürünün kargo ile defalarca taşınması, ayrıştırılması, kalite kontrolünden geçirilmesi ve yeniden paketlenmesi, ciddi bir enerji tüketimine ve dolayısıyla karbon salınımına neden oluyor.
Özellikle moda perakendeciliğinde, bir ürünün iade sürecinde oluşan karbon emisyonu, ilk sevkiyat sürecindeki emisyonu aşabiliyor. Bu durum, sektörde önemli bir ekolojik yük oluşturuyor. Tüketicinin basit bir kararı gibi görünen iade, aslında arka planda büyük bir çevresel maliyet yaratıyor ve bu iade süreçlerinin sürdürülebilirlik açısından yeniden ele alınması gerektiğini ortaya koyuyor.
Çözüm Stratejik İyileştirmede: Tersine Lojistik Verimlilik Sağlıyor
Dr. Pala, bu zorlukların üstesinden gelmenin yolunun stratejik iyileştirmelerden geçtiğini vurguluyor. Tersine lojistik süreçlerinin dikkatli ve planlı bir şekilde yönetilmesiyle, taşıma planlamasının optimize edilmesi, enerji verimliliğinin artırılması ve geri dönüşüm altyapısının güçlendirilmesi gibi adımlarla risklerin minimize edilebileceğini belirtiyor. Doğru yönetilen tersine lojistik uygulamaları, hem operasyonel verimliliği artırıyor hem de işletmelerin sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmasına katkı sağlıyor. Bu noktada, teknoraporu.com.tr olarak, iade süreçlerinin hem ekonomik hem de çevresel boyutlarını yakından takip etmeye devam edeceğiz.
