Afyonkarahisar’ın İscehisar ilçesine bağlı Cevizli ve Bayat ilçesine bağlı Sağırlı köylerinin yürek burkan sevda öyküsünü ölümsüzleştiren ve nesilden nesile aktarılan ‘Al Fadimem’ türküsünün perde arkası, titiz bir çalışmayla gün ışığına çıkarıldı. Yıllardır dillerden düşmeyen bu hüzünlü hikayenin kökenlerine inen proje, türkülerin sadece ezgilerden ibaret olmadığını, aynı zamanda canlı birer tarih ve kültür taşıyıcısı olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.
‘Al Fadimem’in Kayıp Kıtalari ve Gerçek Kahramanlari Ortaya Çıkarildi
Türk Dili ve Edebiyatı alanında TÜBİTAK 2204-A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması kapsamında, İscehisar Faruk Öksüz Anadolu İmam Hatip Lisesi’nde tarih öğretmeni Faruk Karakuş’un danışmanlığında 12. sınıf öğrencisi Ertuğrul Meriç Boydemir tarafından yürütülen proje, büyük bir başarıya imza attı. “Sözden Ezgiye: Fadime ile Efe Kadir’in Hikâyesinin Türküsüyle Yaşayan Belleği” adını taşıyan bu kapsamlı çalışma, ‘Al Fadimem’ türküsünün gerçek öyküsünü ve ilk sözlerini birinci elden kaynaklarla derleyerek halk kültürünün önemli bir parçasını yeniden canlandırdı.
Bu değerli araştırma, halk müziğinin vazgeçilmez unsurlarından olan türkülerde zamanla meydana gelen söz ve anlam kaymalarını aydınlatmayı hedefledi. Projenin temelini, ‘Al Fadimem’ türküsünün gerçek kahramanları olan Kadir Kilci ve Fadime Bostan ile aynı döneme tanıklık etmiş akrabaları ve köylüleriyle yapılan derinlemesine görüşmeler oluşturdu. Bu görüşmeler sayesinde, türküye ilham veren trajik aşk hikayesi tüm detaylarıyla ortaya konuldu.
Bir Sevdanın Türküye Dönüşen Acı Dolu Yolculuğu
Yapılan saha çalışmaları ve görüşmelerin ışığında, Efe Kadir’in yetim ve maddi imkansızlıklar içinde olması nedeniyle sevdiği Fadime ile evlenemediği anlaşıldı. Bu zorlu durum karşısında Efe Kadir, Fadime’yi kaçırma kararı aldı. Fadime’nin de gönüllü olarak bu kaçışa razı olmasıyla başlayan hikaye, dönemin toplumsal ve yasal koşulları nedeniyle trajik bir hal aldı. Fadime’nin resmi kayıtlarda yaşının küçük gösterilmesi, ailesinin şikayeti üzerine Efe Kadir’in hapse girmesine yol açtı. Bu acı ayrılıkla birlikte Fadime, ailesi tarafından başka biriyle evlendirildi. Efe Kadir’in hapishanedeki özlemi ve çektiği acılar, bestelediği ve söylediği türkülerle dile geldi. İşte ‘Al Fadimem’ türküsü de bu duygusal çığlıklardan biri olarak tarihe geçti.
40 Yıllık Nadir Ses Kaydı Araştırmaya Işık Tuttu
Projenin en çarpıcı bulgularından biri, Efe Kadir’in kendi sesinden yapılmış 40 yıllık bir ses kaydının gün yüzüne çıkarılması oldu. 1985 yılında Belçika’da yaşayan oğlu Hasan Kilci’nin talebi üzerine kaydedilen bu nadir kaset, Efe Kadir’in türkünün dört kıtasını bizzat kendi sesiyle icra ettiğini ortaya koydu. Ali Kalkan, Veli Kilci ve aile bireylerinin özenle sakladığı bu ses kaydı, ‘Al Fadimem’ türküsünün orijinal sözlerine ulaşmada en güvenilir birincil kaynak olarak kabul edildi. Bu sayede, türkülerin zamanla nasıl değişime uğradığına dair somut kanıtlar elde edildi. Saha çalışmaları sonucunda, günümüzde bilinen sözlerden farklı ve daha önce hiç kayıt altına alınmamış kıtaların da tespit edilmesiyle, ‘Al Fadimem’ türküsünün kuşaklar boyu aktarılırken geçirdiği evrim, bilimsel verilerle desteklenmiş oldu. Bu çalışma, teknoraporu.com.tr olarak halk kültürümüzün bu eşsiz mirasını koruma ve gelecek nesillere doğru bir şekilde aktarma gayemizin bir yansımasıdır.
